English
Trong không gian di sản Đô thị cổ Hội An, bên cạnh quần thể kiến trúc đã được ghi danh thì lớp trầm tích văn hóa phi vật thể vẫn bền bỉ hiện diện song hành như một “ký ức sống”, phản ánh chiều sâu lịch sử – xã hội và năng lực sáng tạo của cộng đồng cư dân địa phương. Những năm gần đây, công tác kiểm kê, nhận diện và xây dựng hồ sơ khoa học đối với các Di sản văn hóa phi vật thể đã được triển khai một cách hệ thống, góp phần định hình cơ sở dữ liệu quan trọng cho chiến lược bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh đương đại.
Từ các cuộc điều tra, khảo sát thực địa, Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa Thế giới Hội An đã đề xuất 08 di sản có giá trị đặc sắc ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hiện nay, vẫn còn nhiều di sản khác có giá trị đang được tiếp tục đề xuất ghi danh. Trong đó, nổi bật là tri thức dân gian về Cao Lầu và nghề làm lồng đèn Hội An. Bên cạnh đó, nhiều thực hành văn hóa khác cũng được xác định có tiềm năng lớn trong việc kiểm kê, ghi danh vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể của thành phố Đà Nẵng như: Nghề trồng quật cảnh ở phường Hội An Tây, nghệ thuật múa Thiên Cẩu ở Hội An, Lễ hội Cầu Ngư Cửa Đại ở phường Hội An Đông, tục dựng cây nêu ngày Tết ở Hội An và Tết Đoan ngọ ở Đô thị cổ Hội An. Những thực hành này mang tính thường niên và góp phần vào những yếu tố cốt lõi cấu thành bản sắc văn hóa Hội An qua nhiều thế hệ. Đáng chú ý, trong lĩnh vực nghệ thuật dân gian, nhiều loại hình thực hành văn hóa – từ diễn xướng nghi lễ, múa truyền thống đến các hình thức sinh hoạt cộng đồng – đã được tiếp cận theo hướng liên ngành, qua đó làm rõ cấu trúc, chức năng xã hội và giá trị biểu đạt của di sản trong đời sống đương đại.
Chính quá trình kiểm kê và nhận diện này đã góp phần tái hiện một cách hệ thống bức tranh đa dạng của Di sản văn hóa phi vật thể Hội An, đồng thời khẳng định vai trò của cộng đồng như chủ thể sáng tạo và trao truyền văn hóa. Trên cơ sở đó, việc xây dựng và hoàn thiện hồ sơ đề xuất ghi danh không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là bước đi quan trọng nhằm định vị lại giá trị di sản trong mối quan hệ với phát triển đô thị bền vững; phục vụ cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản văn hóa thế giới Đô thị cổ Hội An nói chung, di sản văn hóa phi vật thể nói riêng.
Trong định hướng của Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO, những nỗ lực này cho thấy Hội An đang từng bước chuyển hóa vốn Di sản phi vật thể, đặc biệt trong lĩnh vực nghệ thuật dân gian, thành nguồn lực sáng tạo đặc thù, góp phần hình thành động lực nội sinh cho phát triển văn hóa và củng cố bản sắc của Đô thị cổ Hội An trong tiến trình hội nhập.
